Việt Nam tối ưu đầu tư vào năng lượng tái tạo để đưa mức phát thải ròng về "0"

Mục tiêu giảm lượng carbon phát thải, an ninh nguồn cung và giá cả năng lượng tăng cao đang tạo sức ép lên nhiều quốc gia trên thế giới nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, dẫn đến gia tăng vốn đầu tư vào năng lượng sạch. Theo Savills Impacts, điều này đã hỗ trợ đáng kể cho các dự án phát triển hạ tầng năng lượng tái tạo, tạo cơ hội mới cho các nhà đầu tư viện trợ. Châu Á - Thái Bình Dương là một trong những khu vực đi đầu trong việc đầu tư năng lượng sạch, với khoản đầu tư chiếm 1,8% GDP trong năm 2022. 

Ngành năng lượng đang đứng trước thời điểm quyết định. Đầu tư vào công nghệ giảm phát thải carbon đã đạt tới mức ngang bằng với số vốn sử dụng để khai thác và cung cấp nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Theo đó, Việt Nam đã cam kết tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo trên lưới điện quốc gia. Tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc COP26 năm 2021, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã công bố những mục tiêu đầy tham vọng của Việt Nam, bao gồm giảm 43,5% lượng khí thải đến năm 2030. Bên cạnh đó, Chính phủ đã đề ra các kế hoạch cụ thể cho những cam kết này, và Bộ Công Thương cũng xem xét chỉnh sửa Dự thảo Quy hoạch điện VIII (PDP 8). 

Kế hoạch hướng tới việc năng lượng tái tạo sẽ cung cấp 31,5% tổng điện năng sản xuất vào năm 2030 và 36,3% vào năm 2045. Theo EVN, tổng công suất lắp đặt nguồn điện toàn hệ thống của Việt Nam đạt 76.620 MW vào cuối năm 2021, trong đó năng lượng gió và năng lượng mặt trời chiếm 27%. Việt Nam đã trở thành một trong mười quốc gia sản xuất điện mặt trời lớn nhất thế giới trong năm 2022. 

Các mục tiêu net-zero của Việt Nam rất đáng khen ngợi và vô cùng cần thiết để giảm thiểu rủi ro trong tương lai. Các nhà máy nhiệt điện than vẫn sẽ đóng vai trò quan trọng trong cung cấp điện của Việt Nam, chiếm 30% trong nguồn cung vào năm 2030. Tuy nhiên, theo McKinsey & Company, nếu các ngành công nghiệp của Việt Nam vẫn tiếp tục tăng trưởng đúng tiến độ mà không có sự thay đổi về công nghệ, lượng khí thải có thể tăng gấp bốn vào năm 2050. 

Đầu tư vào năng lượng tái tạo vẫn đang tăng, nhưng liệu có đủ? Theo Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), mức đầu tư hàng năm hiện tại mới chỉ đạt dưới 40% so với yêu cầu cần thiết để đạt được mục tiêu net-zero. Để đạt được mục tiêu này trên toàn cầu vào năm 2050 như đã định, đầu tư vào năng lượng tái tạo phải tăng gấp ba lần vào năm 2030, lên đến 4 nghìn tỷ đô la Mỹ. 

Ở Việt Nam, theo PDP 8, trong khoảng thời gian từ 2021 đến 2030, mức đầu tư điện trung bình cần thiết để đáp ứng nhu cầu và nguy cơ thiếu hụt tiềm năng là khoảng 13 tỷ đô la Mỹ mỗi năm, trong đó 75% sẽ được dành cho các nhà máy điện và 25% dành cho lưới điện. 

Xem thêm bài viết:

• Năng lượng mặt trời - Nguồn tài nguyên hoàn hảo cho lĩnh vực Bất động sản
• Số lượng công trình xanh tại Việt Nam chưa tương xứng với tiềm năng

Cơ hội cho các nhà đầu tư tư nhân trong phát triển hạ tầng năng lượng sạch 

Theo Cục Quản lý Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, nguồn vốn tự có và các nguồn vốn vay khác của EVN chỉ đáp ứng khoảng hai phần ba nhu cầu đầu tư, do đó, các nhà sản xuất điện độc lập (Independent Power Producers - IPP) sẽ phải đầu tư đáng kể, tạo cơ hội cho các nhà đầu tư tư nhân trong nước và nước ngoài. 

Nhận được sự đầu tư lớn nhất từ đầu tư tư nhân là các công nghệ đã phát triển như năng lượng mặt trời và năng lượng gió trên cạn. Theo báo cáo nghiên cứu toàn cầu của Savills, các phân khúc này đã chiếm tới 84% tổng vốn vào năm 2020. 

ông Thomas McMillan, Giám đốc, Bộ phận Tư vấn Năng lượng, Savills UK, cho biết vẫn còn dư địa cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực này, đặc biệt là các công nghệ hỗ trợ năng lượng tái tạo như lưu trữ năng lượng và các công nghệ thông minh. 

"Quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo đang giữ đà tăng trưởng trên toàn cầu, nhưng tốc độ hiện tại chưa đủ để đáp ứng các mục tiêu quốc tế về khí hậu. Tuy nhiên, sự tăng trưởng mà chúng ta đã thấy gần đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Với các dự án đang được triển khai, chúng tôi kỳ vọng sẽ có nhiều dự án hạ tầng tái tạo và công nghệ thông minh hơn trong những năm tới. 

"Các công ty bất động sản nên xem đây là một cơ hội để phân tán rủi ro. Đồng thời, họ cũng nên xem xét danh mục hiện tại, và nghiên cứu phương thức tích hợp hiệu suất năng lượng, năng lượng tái tạo và công nghệ thông minh vào các tài sản." 

"Cơ hội đầu tư vào hạ tầng vẫn hiện hữu tại nhiều khu vực khác nhau trên thế giới. Có thể thấy rằng, các quốc gia có thể hiện đại hóa hạ tầng lưới điện, giảm thiểu vấn đề về quy hoạch và mở ra cơ hội đầu tư vào hạ tầng thứ cấp sẽ mang đến nhiều lựa chọn hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư." 

Troy Griffiths, Phó Tổng Giám đốc Savills Việt Nam, chia sẻ: "Việt Nam có tiềm năng rất lớn về lĩnh vực năng lượng tái tạo và hiện đã trở thành một trong những quốc gia sản xuất điện mặt trời lớn nhất trong khu vực. Tuy nhiên, vấn đề về hạ tầng và quản lý lưới điện là trở ngại cho việc tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo. Để tối đa hóa tiềm năng sẵn có, năng lực vận hành lưới điện phải được nâng cao, cùng với việc cải thiện khả năng lưu trữ pin." 

"Xanh hóa và chuyển hướng đến một tương lai sạch hơn đòi hỏi nỗ lực chung của các ngành. Chính phủ cùng các doanh nghiệp tư nhân và cộng đồng địa phương đều đóng vai trò quan trọng trong quá trình đạt được mục tiêu net zero," ông Troy đánh giá. 

Tương lai của năng lượng tái tạo 

Lĩnh vực hạ tầng năng lượng tái tạo ngày càng trở nên quan trọng đối với nhiều nhà đầu tư tổ chức và tư nhân. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đầu tư vào các dự án năng lượng sạch vào năm 2022 đạt mức cao kỷ lục 1,4 nghìn tỷ đô la Mỹ. Việt Nam có vị trí thuận lợi trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương vốn đang dẫn đầu trong làn sóng thu hút đầu tư trên toàn cầu. 

Đầu tư năng lượng sạch hằng năm theo % GDP

Liên hệ Dịch vụ Nghiên cứu và Tư vấn của Savills để tìm hiểu thêm về về thị trường năng lượng tái tạo tại Việt Nam. 

Xem thêm bài viết:

• Xu hướng phát triển Bất động sản Thương mại và Công nghiệp 2023
• 5 Vấn đề cần giải quyết để xây dựng khung giá đất hiệu quả
• Những giai đoạn phát triển của dự án bất động sản