Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực - Các thỏa thuận thương mại lớn nhất trong tương lai

Giữa tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu, các nhà lãnh đạo thế giới đang kêu gọi xóa bỏ rào cản thương mại để giới hạn sự suy giảm của nền kinh tế thế giới. Báo cáo toàn cảnh kinh tế thế giới của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (IMF) gần đây đã mô tả tình trạng bi quan đối với một số nền kinh tế lớn nhất thế giới, đặc biệt là Trung Quốc, Mỹ và khu vực đồng Euro. Để đáp lại, các nhà lãnh đạo như chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi giảm thuế quan và các rào cản thương mại nhằm tránh một cuộc suy thoái toàn cầu. Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) được thiết lập để trở thành khối thương mại lớn nhất thế giới, chiếm gần một phần ba dân số thế giới, và lên đến một phần tư GDP toàn cầu. RCEP đã bắt đầu từ năm 2011, và một quyết định vẫn chưa thể đạt được. Đây không phải là điều bất ngờ tuy nhiên, dựa trên quy mô và sự phức tạp trong việc đảm bảo các nhu cầu của 16 thành viên khác nhau được đáp ứng một cách công bằng. Việc chậm trễ chủ yếu là do sự lo ngại từ Ấn Độ rằng thỏa thuận này sẽ dẫn đến việc sản phẩm Trung Quốc sẽ bán phá giá tại thị trường Ấn Độ, vốn đã phải vật lộn để theo kịp với hàng xuất khẩu từ các nước láng giềng lớn.

Hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã được tổ chức tại Thái Lan trong tháng 10 năm 2019 kịp thời, những người ra quyết định từ tất cả các nước ASEAN và sáu đối tác thương mại lớn (Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Úc & New Zealand) đã được triệu tập để tiếp tục đàm phán RCEP. Việc ký kết thỏa thuận này bị đình trệ sau khi người lãnh đạo Ấn Độ Narendra Modi đã thảo luận cách mà thỏa thuận này có thể dẫn đến việc hàng nhập khẩu Trung Quốc giá rẻ tràn ngập thị trường Ấn Độ - đất nước này đã rút khỏi thỏa thuận vào ngày hôm sau. Mặc dù vậy, các nhà lãnh đạo khác trong đó có Tổng thống Widodo của Indonesia đã bày tỏ sự lạc quan rằng thỏa thuận này sẽ được tiếp tục mà không có Ấn Độ - mặc dù họ được khuyến khích tái tham gia - và hy vọng sẽ kết thúc vào tháng 2 năm 2020.

RCEP là câu trả lời của Trung Quốc cho sự thất bại của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), mà đã được công bố bởi cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama. TPP có sự tham gia của Mỹ, Úc và New Zealand, Canada, Mexico, Peru và các đối tác châu Á quan trọng khác bao gồm Việt Nam, nhưng loại trừ Trung Quốc. Đó là một nỗ lực để cải thiện thương mại giữa các nước tham gia, và để mở rộng luật sở hữu trí tuệ của Mỹ qua biên giới. Tuy nhiên, Mỹ đã rút khỏi thỏa thuận ba ngày sau khi Tổng thống Trump được bầu. Thỏa thuận thương mại tiếp tục dưới một cái tên mới - Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Để đối phó với sự cô lập, Trung Quốc đã nỗ lực để phát triển một thỏa thuận mới nhằm tăng cường các mối quan hệ thương mại trong khu vực. Sự phê chuẩn của RCEP, thậm chí không có sự tham gia của Ấn Độ, sẽ là một cú sốc lớn đối với phía Mỹ trong cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung.

Trong tương lai, chính phủ Việt Nam cần phải giải quyết các vấn đề đặt ra bởi Ấn Độ để đảm bảo tối đa hóa giá trị sẽ nhận được từ các hiệp định thương mại. Giảm rào cản thương mại giữa các thị trường này làm tăng nguy cơ các sản phẩm giá rẻ tràn ngập thị trường, nhưng khi các nhà sản xuất Việt Nam gia nhập ngành công nghiệp có giá trị cao hơn,nguy cơ sẽ không còn liên quan. Thêm vào đó, Việt Nam đang có thế mạnh trong việc đàm phán, vì có nhiều Hiệp định thương mại tự do với các đối tác thương mại lớn khác bao gồm cả khu vực đồng Euro và đã nhanh chóng phát triển thành một trung tâm sản xuất. Sự kết hợp của những yếu tố này chỉ ra rằng Việt Nam sẽ có thể đảm bảo một thỏa thuận công bằng và có lợi.

Giai đoạn tiếp theo của cuộc đàm phán được thiết lập diễn ra vào tháng Hai năm 2020.

Nguồn:

Cập nhật mới nhất bởi Reuters (https://www.reuters.com/article/us-asean-summit-rcep-talks/talks-on-asian-trade-deal-conclusive-thai-minister-says-idUSKBN1XE07O?il=0), (https://www.reuters.com/article/us-asean-summit/thailand-says-new-asian-trade-deal-to-be-signed-in-2020-idUSKBN1XD02H?il=0)

Bộ ngoại giao Nhật Bản công bố chi tiết của hội nghị cấp cao 2018 (https://www.mofa.go.jp/ecm/ep/page25e_000267.html)

Vấn đề ban đầu của cuộc đàm phán (https://theconversation.com/suddenly-the-worlds-biggest-trade-agreement-wont-allow-corporations-to-sue-governments-123582)

Ấn Độ có vấn đề với hiệp định thương mại do thị trường dịch vụ (và tăng trưởng xuất khẩu thấp). (https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2018-11-15/india-and-china-can-t-let-rcep-trade-talks-fail)

Sự khác nhau giữa CPTPP và TPP từ góc nhìn của New Zealand (https://www.mfat.govt.nz/en/trade/free-trade-agreements/free-trade-agreements-in-force/cptpp/understanding-cptpp/tpp-and-cptpp-the-differences-explained)

Giải thích về việc tạm ngừng CPTPP, từ DFAT (https://dfat.gov.au/trade/agreements/in-force/cptpp/outcomes-documents/Documents/cptpp-suspensions-explained.pdf)

Giải thích CPTPP (https://www.scmp.com/week-asia/explained/article/2186475/explained-cptpp-trade-deal)

Sự khác nhau giữa RCEP & CPTPP (https://www.scmp.com/week-asia/geopolitics/article/3017487/explained-difference-between-rcep-and-cptpp)

Thủ tướng Úc chứng minh rằng RCEP được đánh giá cao trong chương trình nghị sự của Úc (https://theconversation.com/as-the-prime-minister-heads-to-asean-trade-vietnam-and-china-will-be-high-on-the-agenda-126005)

Giải thích của Reuters về RCEP (https://www.reuters.com/article/us-asean-summit-trade-explainer/explainer-worlds-biggest-trade-pact-shapes-up-without-india-idUSKBN1XF0XY)

Công ty Trung Quốc sử dụng nhãn Made in Vietnam (https://www.businessinsider.com/vietnam-china-companies-using-fake-made-in-vietnam-labels-2019-6)