Từ Đầu Tư Công Đến Tăng Trưởng Dài Hạn: Hạ Tầng Trong Vai Trò Dẫn Dắt

Trong bối cảnh kinh tế ASEAN hậu đại dịch, Việt Nam tiếp tục được đánh giá là một trong những thị trường duy trì được triển vọng tăng trưởng tích cực trong trung và dài hạn. Sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ vào năm 2022, nền kinh tế Việt Nam vẫn giữ được nhịp tăng trưởng ổn định trong các năm tiếp theo, dù môi trường kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định. Diễn biến này cho thấy nền tảng vĩ mô đang dần củng cố, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với các yếu tố mang tính cấu trúc, trong đó hạ tầng giữ vai trò then chốt – nhằm duy trì đà tăng trưởng bền vững. 

Song song với xu hướng ổn định kinh tế, Việt Nam đang bước vào một chu kỳ đầu tư hạ tầng quy mô lớn hiếm thấy trong nhiều thập kỷ. Hơn 3.000 km đường cao tốc đã và đang được triển khai trên cả nước, cùng loạt dự án trọng điểm về hàng không, cảng biển và hạ tầng đô thị như nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, nhà ga T2 Nội Bài, sân bay quốc tế Long Thành, cảng Hòn Khoai hay dự án cầu đường vượt biển Cần Giờ. Các dự án này không chỉ nhằm giải quyết áp lực giao thông trước mắt, mà còn đóng vai trò chiến lược trong việc tái định hình không gian phát triển kinh tế, mở rộng các cực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực kết nối quốc gia. 

Hạ tầng – điều kiện nền tảng cho sự bền vững về tăng trưởng 

Nhận định về giai đoạn hiện nay, ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc Cấp cao Bộ phận Đầu tư tại Savills Việt Nam, cho rằng Việt Nam đang đứng trước một “cửa sổ cơ hội” mang tính quyết định. Theo ông, giai đoạn 2016–2030 là thời kỳ then chốt khi hạ tầng không còn chỉ đóng vai trò hỗ trợ, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc cho tăng trưởng dài hạn. Nếu không tận dụng thời điểm này để đầu tư hạ tầng một cách mạnh mẽ và bài bản, nền kinh tế có thể đối mặt với nguy cơ mất nhịp phát triển khi quy mô mở rộng nhanh hơn năng lực kết nối và vận hành. 

Dữ liệu từ Tổng cục Thống kê (GSO) và các tổ chức nghiên cứu quốc tế tổng hợp bởi Statista cho thấy rõ xu hướng phục hồi và duy trì tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2022–2025. Sau khi đạt mức tăng trưởng khoảng 8% vào năm 2022, GDP năm 2023 giảm về khoảng 5,1% trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy yếu, trước khi phục hồi lên khoảng 7,1% năm 2024 và tiệm cận 8,02% vào năm 2025. Chuỗi số liệu này tiếp tục khẳng định vị thế của Việt Nam trong nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh tại khu vực. 

Cùng với quy mô tăng trưởng, chất lượng tăng trưởng cũng cho thấy những cải thiện đáng kể. Theo ADB và GSO, GDP bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng đều qua các năm, từ khoảng 3.700 USD năm 2022 lên gần 5.026 USD vào năm 2025. Sự gia tăng thu nhập và mở rộng quy mô thị trường nội địa kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về hạ tầng giao thông, logistics, đô thị và các dịch vụ công, tạo thêm áp lực nhưng đồng thời cũng mở ra dư địa phát triển mới. 

Trong bối cảnh đó, theo ông Sử Ngọc Khương, vấn đề then chốt không nằm ở việc đầu tư bao nhiêu dự án hạ tầng, mà ở cách thức đầu tư. Hạ tầng cần được triển khai theo hướng đồng bộ và trọn tuyến, nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo ra giá trị dài hạn. Các tuyến cao tốc, đường vành đai, sân bay và cảng biển cần được đặt trong một tổng thể liên thông, tránh tình trạng đầu tư rời rạc khiến hiệu quả bị phân mảnh và không phát huy hết tiềm năng. 

Kết nối đồng bộ – chìa khóa mở rộng không gian phát triển và thu hút dòng vốn 

Tác động của hạ tầng không chỉ giới hạn trong lĩnh vực giao thông hay logistics, mà còn lan tỏa mạnh mẽ sang thương mại, đầu tư và thị trường bất động sản. Trong những năm gần đây, cùng với đầu tư công, các hiệp định thương mại thế hệ mới – đặc biệt là EVFTA, đang góp phần định hình lại vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Đến năm 2025, tổng dòng vốn FDI vào Việt Nam được kỳ vọng đạt khoảng 300 tỷ USD. Đáng chú ý, dòng vốn từ châu Âu đang có xu hướng dịch chuyển theo hướng chọn lọc hơn, tập trung vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như sản xuất công nghệ, điện tử, chế biến sâu và logistics, thay vì các ngành thâm dụng lao động truyền thống. Việc EVFTA từng bước xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với hơn 99% dòng thuế hàng hóa xuất khẩu sang EU vào năm 2027 được đánh giá sẽ tiếp tục củng cố sức hút của Việt Nam đối với các nhà đầu tư dài hạn. 

Theo các chuyên gia, những lợi ích từ các hiệp định thương mại chỉ có thể được khai thác hiệu quả khi hệ thống hạ tầng giao thông và logistics đủ năng lực hỗ trợ. Cảng biển, sân bay, kho vận và kết nối liên vùng giữ vai trò quyết định trong việc giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo điều kiện để dòng vốn chất lượng cao vận hành thông suốt. 

Ở góc độ phát triển đô thị và bất động sản, ông Sử Ngọc Khương cho rằng hạ tầng giao thông chính là yếu tố mở khóa các quỹ phát triển mới. Khi khả năng kết nối được cải thiện, khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn. Người dân có thể sinh sống xa hơn các trung tâm đô thị nhưng vẫn đảm bảo khả năng di chuyển thuận tiện, từ đó hình thành các đô thị vệ tinh, khu công nghiệp và khu dân cư mới. Xu hướng này không chỉ giúp giảm áp lực cho các đô thị lõi, mà còn tạo điều kiện phân bổ lại dân cư và nguồn lực theo hướng cân bằng hơn. 

Từ quyết tâm đầu tư đến hiệu quả triển khai 

Dù ghi nhận quyết tâm và quy mô đầu tư hạ tầng hiện nay, ông Sử Ngọc Khương cũng nhấn mạnh rằng để “đại công trường” vận hành hiệu quả, cần có những cơ chế đặc thù và giải pháp triển khai mang tính đột phá. Các dự án hạ tầng quốc gia cần được ưu tiên về nguồn vốn, vật tư và vật liệu, đồng thời đẩy mạnh phân quyền cho địa phương đi kèm với trách nhiệm rõ ràng của người đứng đầu. Trong bối cảnh nhiều công trình trọng điểm được triển khai đồng thời, sự linh hoạt về cơ chế và khả năng phối hợp giữa các cấp, các ngành sẽ quyết định tiến độ cũng như chất lượng tổng thể của chương trình đầu tư. 

Nhìn về giai đoạn 2026–2027, ông cho rằng đây sẽ là thời điểm mang tính kiểm chứng đối với năng lực triển khai và hiệu quả của chiến lược đầu tư hạ tầng hiện nay. “Từ khóa quan trọng nhất của hạ tầng Việt Nam trong những năm tới là kết nối,” ông nhấn mạnh, “kết nối trọn tuyến, kết nối đồng bộ và kết nối hiệu quả để tối ưu hóa lợi ích kinh tế – xã hội.” 

Trong bối cảnh đó, hạ tầng không chỉ được nhìn nhận như những công trình vật chất, mà là nền móng cho một chu kỳ tăng trưởng mới. Khi được đầu tư đúng hướng và đúng thời điểm, hạ tầng sẽ trở thành đòn bẩy chiến lược, giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng vốn dài hạn và cải thiện chất lượng sống của người dân trong những năm tới.